Nikt chyba nie zaprzeczy, że mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego cieszą się zdrowiem w dużej mierze dzięki bardzo zdrowej diecie. Jednymi z jej składników są oliwki i tłoczona z nich oliwa, zwana przez Homera "płynnym złotem".O ile oliwki można jeść w każdej postaci (osobiście najbardziej lubię je jako przekąskę razem z serem i świeżym tureckim pieczywem), w przypadku oliwy sprawa jest bardziej skomplikowana. Powszechnie uważa się, że:
- oliwa extra virgin - czyli z pierwszego tłoczenia na zimno, najszlachetniejsza i najzdrowsza odmiana (wskaźnik kwasowości, czyli zawartości kwasu olejowego nie wyższy niż 0.8%) powinna być spożywana wyłącznie na zimno - np. jako dodatek do sałatek albo z chlebem zamiast masła (Grecy go uwielbiają)
- oliwa virgin - tłoczona na zimno, ale ma już 2% kwasowości, co odbija się na smaku
- oliwa z oliwek (lampante) - jest to mieszanka oleju rafinowanego (tłoczonego na ciepło, przeznaczonego do smażenia) z oliwą virgin (przywracającą zapach utracony w procesie rafinacji). Tańsza, ale praktycznie nie ma już tak wyczuwalnego zapachu i tak silnych włoaściwości prozdrowotnych.
- oliwa wytłokowa (pomace/sansa/orujo) - jest to w zasadzie olej rafinowany z dodatkiem lepszej oliwy, służy jako wersja ekonomiczna "ekonomiczna"
Oliwę należy przechowywać max. 12-18 miesięcy w chłodnym miejscu bez dostępu do światła i powietrza - np. ciemnej szklanej butelce. Po otwarciu trzeba ją zużyć w 3 miesiące.
Dlaczego warto?
Oliwę i oliwki polubiłam stosunkowo niedawno. Wcześniej ich w zasadzie nie znosiłam, ale gdy poznałam ich właściwości, postanowiłam się "przyzwyczaić". Polegało to na tym, że olej do sałatek mieszałam z coraz większą ilością oliwy, aż w końcu polubiłam jej specyficzny smak. Do oliwek natomiast przekonałam się podczas wypadów ze znajomymi do tureckich knajpek w UK. Tam po raz pierwszy spotkałam się z oliwkami z pestkami podawanymi w oliwie z przyprawami - zero goryczy i gumowatego miąższu - pychota!
Najważniejsze składniki (dokładna zawartość zależy od regionu, gatunku, sposobów uprawy i wytwarzania oleju):
- witaminy: A, B, C, E
- pierwiastki: wapń, magnez, siarka, fosfor, potas, miedź, żelazo, cynk oraz mangan,
- jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, w tym OMEGA-3
- oliwki zawierają dodatkowo błonnik
- związki fenolowe/polifenole
Korzyści zdrowotne: działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze oraz przeciwzapalne, co skutkuje:
- zahamowaniem wzrostu mikrobów, np:
- Helicobacter pylori - odpowiedzialnej za powstawanie wrzodów i raka żołądka,
- Escherichia coli O157:H7, Listeria monocytogenes, Salmonella enteritidis - powodującej infekcje przewodu pokarmowego
- Streptococcus mutans - bakterie odpowiedzialnej za próchnicę
- zapobiega działaniu wolnych rodników,
- obniża poziom złego cholesterolu LDL i ryzyko miażdżycy, zwiększa poziom dobrego cholesterolu (HDL)
- zmniejsza ryzyko wystąpienia:
- nowotworów (m.in. piersi, prostaty i przewodu pokarmowego)
- chorób układu krążenia i obniża ciśnienie krwi
- chorób neurodegeneracyjnych (np. Alzheimera)
- chorób przewodu pokarmowego
- chroni czerwone krwinki, komórki nerek i nabłonka jelita
- jeden ze związków fenolowych (ang. oleo-canthal, nie znalazłam polskiego tłumaczenia) działa bardzo podobnie do jednego z niesteroidowych przeciwzapalnych leków przeciwbólowych - ibuprofenu
- witamina E ma zbawienny wpływ na skórę, poprawiając jej jędrność i nawilżenie oraz wzmacniając włosy i paznokcie
- łagodzi objawy:
- artretyzmu powodowanego przez chroniczne stany zapalne
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego: przeciwdziała wzdęciom i zaparciom, usprawnia perystaltykę jelit
- astmy i alergicznego zapalenie błon śluzowych nosa (szczególnie kwas oleinowy)
Korzyści zdrowotne i urodowe widać jak na dłoni, a więc - smacznego! :)
Referencje:
1) Cicerale, S., Lucas, L. J. and Keast R. S. J. 2012. Antimicrobial, antioxidant and anti-inflammatory phenolic activities in extra virgin olive oil. Current Opinion in Biotechnology, 23:129-135.
2) Visioli, F., Poli, A. and Galli, C. 2002. Antioxidant and Other Biological Activities of Phenols from Olives and Olive Oil. Med Res Rev, 22(1):65–75.
